Let's Learning

Khi bằng đại học không còn đảm bảo mang lại công việc tốt, nhiều Gen Z học thêm nghề thợ điện, tận dụng làn sóng xây trung tâm dữ liệu AI.

Thời trung học, Nicholas Bowman nghĩ con đường tương lai của mình đã được vạch sẵn: vào đại học, nhận bằng, kiếm công việc ổn định và lương cao. Nhưng khi hạn nộp hồ sơ đến gần, anh bắt đầu hoài nghi. Con đường trước đó đồng nghĩa với việc dành bốn năm trên lớp, gánh khoản nợ học phí hàng chục nghìn USD mà vẫn không đảm bảo sẽ có công việc tốt trong thời đại AI bùng nổ.

Một người bạn gợi ý cho Bowman hướng đi khác: học nghề điện, hai buổi tối mỗi tuần. Sau khi tìm hiểu, anh quyết định nghe theo và kiếm được 42.000 USD trong năm đầu. Đến khi hoàn thành khóa học và trở thành thợ lành nghề vào hè năm nay, anh dự kiến kiếm khoảng 71.000 USD và làm việc cả ngày với cảm giác như chơi “những khối xếp hình Lego cho người lớn”.

Bowman là một phần trong làn sóng xem xét lại những công việc từng ít được giới trẻ quan tâm như thợ điện, thợ sửa điều hòa, ống nước và nhiều nghề lao động kỹ thuật khác. Nguyên nhân phần nào đến từ sự thay đổi văn hóa, như nhóm nghề này hiện ít bị định kiến hơn, xuất hiện trên TikTok nhiều hơn, xã hội thảo luận cởi mở hơn về nợ sinh viên và tiền lương.

“Gen Z thực sự đang đối mặt với hàng loạt thách thức. Mạng xã hội giúp họ hiểu rõ hơn về việc làm trong những lĩnh vực mới”, Jennifer Herrity, người theo dõi xu hướng nghề nghiệp tại nền tảng tuyển dụng Indeed, nói với Business Insider.

Một nguyên nhân khác là AI phát triển thần tốc khiến nhiều công việc văn phòng cấp thấp trở nên bấp bênh. Tháng trước, Amazon thông báo sa thải 16.000 nhân viên khối văn phòng, bên cạnh 14.000 người bị cho thôi việc mùa thu năm ngoái. Trên blog, công ty cho biết “AI và tác nhân tự động thay đổi cách thức làm việc”. Hồi tháng 1, Pinterest thông báo cắt giảm 15% lực lượng lao động, một phần lý do là “phân bổ lại nguồn lực cho các vị trí tập trung vào AI”.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đầu năm, Jensen Huang, CEO Nvidia, cho biết giai đoạn hiện tại rất tuyệt vời với thợ lành nghề vì sự bùng nổ AI tạo ra nhu cầu xây trung tâm dữ liệu rất lớn. Ông mô tả cơn sốt AI là “làn sóng xây dựng cơ sở hạ tầng lớn nhất lịch sử nhân loại và sẽ cần rất nhiều thợ sửa ống nước, thợ điện, thợ xây, công nhân thép”.

Trung tâm dữ liệu – những cơ sở rộng lớn chứa đầy máy chủ, thiết bị điện và thiết bị làm mát – không mới. Chúng xuất hiện khắp nơi từ đầu những năm 1990, cung cấp sức mạnh tính toán cho mọi thứ từ camera trên iPhone đến thị trường tài chính quốc tế. Nhưng vài năm qua, tốc độ và quy mô xây dựng tăng vọt trong cơn sốt AI. Công ty tư vấn McKinsey ước tính, đầu tư cho trung tâm dữ liệu toàn cầu có thể đạt 6,7 nghìn tỷ USD vào năm 2030, tạo ra làn sóng xây dựng chưa từng có trong ngành.

McKinsey dự báo, năm 2023-2030, Mỹ cần thêm 130.000 thợ điện được đào tạo, 240.000 công nhân xây dựng và 150.000 giám sát viên xây dựng. “Tình trạng thiếu thợ điện khá nghiêm trọng và đây là rào cản hàng đầu với quá trình xây trung tâm dữ liệu”, Darrell West, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Đổi mới Công nghệ Brookings, nói với Fortune.

Nhu cầu bùng nổ về thợ điện trùng khớp với giai đoạn bất ổn với người lao động trẻ. Báo cáo tháng 7/2025 của Viện Burning Glass (Mỹ) cho thấy sau một năm, 52% sinh viên tốt nghiệp vào năm 2023 đang làm những công việc không yêu cầu bằng cấp. Theo Cục Thống kê Dân số Mỹ và Cục Thống kê Lao động Mỹ, tính đến tháng 11/2025, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm mới tốt nghiệp đại học (22-27 tuổi) là 5,6% – mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, không tính thời kỳ Covid-19.

Quan niệm “đại học là con đường an toàn nhất để có cuộc sống ổn định” được cho là vẫn đúng, nhưng cục diện đang thay đổi. Trong cuộc khảo sát của công ty tư vấn Gallup (Mỹ) năm 2023, 36% người tham gia có niềm tin lớn vào hệ thống giáo dục đại học, giảm đáng kể so với mức 57% năm 2015. Khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew năm 2024 cũng cho thấy chỉ 22% người trưởng thành cho rằng đại học đáng giá nếu sinh viên phải vay học phí.

Bốn năm qua, số lượng học viên tham gia chương trình kỹ thuật điện tại các cơ sở của Viện Kỹ thuật Midwest ở Illinois và Missouri tăng 400%. Nhà sáng lập Brian Huff cho biết, đa số không phải vừa tốt nghiệp trung học mà khoảng 25-29 tuổi, tức họ từng thử các con đường khác và giờ tìm kiếm một công việc phù hợp hơn.

“Chưa bao giờ triển vọng nghề này lại tươi sáng như vậy”, Huff nhận xét.

Con đường phổ biến để trở thành thợ điện là học nghề, thường kéo dài 4-5 năm. Khác với sinh viên đại học, họ có thể kiếm tiền ngay khi hoàn thành các lớp học, thường diễn ra vào buổi tối hoặc theo từng đợt ngắn trong năm. Khi kết thúc, nhiều người đã có vài năm kinh nghiệm và gần như không nợ học phí. Thu nhập của họ có thể rất hấp dẫn, đặc biệt ở những nơi bùng nổ xây dựng trung tâm dữ liệu.

Tuy nhiên, nghề thợ điện không dành cho tất cả. Công việc đòi hỏi thể lực tốt, phải đứng nhiều giờ liền. Họ có lúc làm việc trong nhà, nhưng đôi khi cần lội xuống mương bùn để kéo cáp. Họ cũng thường xuyên làm thêm giờ do tiến độ xây dựng gấp gáp và phải di chuyển theo địa điểm dự án, thậm chí xa nhà nhiều ngày.

Nghề thợ điện cũng không phải luôn ổn định. Các trung tâm dữ liệu cần nhiều lao động trong giai đoạn xây dựng, nhưng khi hoàn thiện và đi vào vận hành, số lượng công nhân giảm đáng kể. Người lao động phải tìm kiếm dự án khác, chấp nhận có những giai đoạn thất nghiệp.

Với Bowman, sự đánh đổi rất rõ ràng. Anh thường làm việc trong môi trường bụi bẩn, làm ngoài giờ, các dự án cũng không liên tục. Nhưng bù lại, anh có thu nhập tốt, kỹ năng được săn đón và công việc chưa thể tự động hóa.

“May mắn là AI vẫn chưa tìm ra cách tự vặn cờ lê”, Bowman chia sẻ.

Tổng hợp

Nvidia công bố NemoClaw – nền tảng tác nhân được xây dựng dựa trên OpenClaw nhưng tích hợp thêm tính năng bảo mật và quyền riêng tư cấp doanh nghiệp.

“Đối với các CEO, câu hỏi đặt ra là: chiến lược OpenClaw của các vị là gì?”, CEO Nvidia Jensen Huang nói trên sân khấu sự kiện GTC 2026, diễn ra tại San Jose, California rạng sáng 17/3 (giờ Hà Nội). “Chúng ta cần nó. Tất cả chúng ta đều có chiến lược về Linux, HTTP, HTML… các nền tảng đã khởi đầu Internet, hay Kubernetes tạo điều kiện cho điện toán đám mây di động ra đời. Ngày nay, mọi công ty trên thế giới đều cần có chiến lược OpenClaw, một chiến lược hệ thống tác nhân”.

Ông nhấn mạnh Nvidia sẵn sàng cung cấp chiến lược đó thông qua NemoClaw với mức độ bảo mật cấp doanh nghiệp – điều OpenClaw chưa làm được. Người dùng có thể sử dụng bất kỳ tác nhân lập trình hoặc mô hình AI mở nào, gồm cả NemoTron của Nvidia để xây dựng và triển khai tác nhân AI, cho phép truy cập các mô hình dựa trên đám mây trong thiết bị cục bộ, không phụ thuộc vào phần cứng, thậm chí không cần chạy trên GPU của Nvidia. Hệ thống cũng tích hợp với NeMo, bộ phần mềm tác nhân AI của Nvidia, để tăng sức mạnh xử lý cấp doanh nghiệp.

NemoClaw là “phần mềm alpha”, tức đang ở giai đoạn đầu phát triển. “Chúng tôi hướng tới xây dựng một hệ thống điều phối thử nghiệm để sẵn sàng cho môi trường sản xuất, khởi đầu là thiết lập và vận hành môi trường của riêng doanh nghiệp của bạn”, Nvidia viết trên website.

OpenClaw hiện thu hút sự chú ý trên toàn cầu. Nền tảng miễn phí này cho phép người dùng tạo tác nhân AI (AI Agent), tức hệ thống có thể thực hiện nhiệm vụ tự động mà không cần con người can thiệp sâu. Về mặt kỹ thuật, OpenClaw đóng vai trò cầu nối giữa những mô hình AI mạnh mẽ hiện nay như Anthropic Claude hay OpenAI GPT với nhiệm vụ thực tế mà con người thực sự muốn AI thực hiện. Sau khi thiết lập tác nhân trên máy tính hoặc thông qua nhà cung cấp ảo, người dùng có thể soạn tin văn bản hoặc tin nhắn WhatsApp đến AI, hướng dẫn nó thực hiện nhiệm vụ khác nhau không cần sự can thiệp trực tiếp của con người.

Dự án do kỹ sư Peter Steinberger phát triển vào tháng 11/2025, ban đầu có tên Clawdbot. Theo Jensen Huang, Nvidia đã hợp tác với Steinberger để phát triển NemoClaw, dù người này hiện đã đầu quân cho OpenAI.

Một trong những thị trường lớn nhất của OpenClaw của Trung Quốc, khi hàng nghìn người tự cài AI này trên máy hoặc xếp hàng dài tham dự sự kiện để trải nghiệm. Dù vậy, cơn sốt nhanh chóng đảo chiều khi xuất hiện các cảnh báo bảo mật từ chính quyền, trường học và chuyên gia nước này.

Theo Bloomberg, ngày 10/3, Trung tâm điều phối ứng phó khẩn cấp mạng máy tính quốc gia Trung Quốc (CNCERT/CC) khuyến cáo việc cài đặt và sử dụng OpenClaw không đúng cách có thể khiến người dùng gặp rủi ro an ninh mạng. Cùng ngày, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cảnh báo cấu hình OpenClaw mặc định hoặc không chính xác có thể khiến hệ thống dễ bị tấn công mạng hoặc rò rỉ dữ liệu. Ngày 13/3, Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc khởi xướng sáng kiến phát triển tiêu chuẩn cho các tác nhân “móng vuốt” như OpenClaw với mục tiêu “giải quyết các quy trình ra quyết định thiếu minh bạch” của chúng.

Theo Tom’s Hardware, việc mở rộng khả năng của tác nhân có thể làm lộ dữ liệu nhạy cảm hoặc thực hiện các hành động ngoài ý muốn. OpenClaw cũng yêu cầu quyền truy cập thiết bị cấp cao để thực hiện một số tác vụ tự động và có thể làm tăng nguy cơ truy cập hệ thống trái phép hoặc rò rỉ dữ liệu.

Xây dựng nền tảng tác nhân AI cấp doanh nghiệp trở thành xu hướng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo ứng dụng. Hồi tháng 2, OpenAI ra mắt Frontier, nền tảng mở hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng và quản lý AI Agent. Cuối năm ngoái, công ty nghiên cứu Gartner dự đoán nền tảng quản trị cho tác nhân AI sẽ là cơ sở hạ tầng quan trọng và cần thiết giúp doanh nghiệp áp dụng công nghệ AI nhanh chóng.

Tại GTC 2026, Nvidia cũng ra mắt CPU Vera mới với hiệu suất gấp đôi và tốc độ nhanh hơn 50% so với CPU vận hành trên siêu máy tính truyền thống hiện nay. Công ty cho biết CPU mới được xây dựng cho kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo dựa trên tác nhân và học tăng cường (reinforcement learning), cho phép doanh nghiệp tạo “nhà máy AI” có khả năng mở rộng trí tuệ nhân tạo tác nhân trên quy mô lớn, cung cấp hiệu năng đơn luồng và băng thông cao trên mỗi lõi.

Nvidia dự kiến các đơn đặt hàng chip AI Blackwell và sắp tới là Vera Rubin sẽ đạt 1.000 tỷ USD vào năm 2027. Theo ông Huang, nhu cầu “đang bùng nổ” từ cả tập đoàn lớn và công ty khởi nghiệp. Trước đó, hãng đặt mục tiêu doanh thu 500 tỷ USD từ hai loại chip này.

Vera Rubin sẽ có mặt trên thị trường cuối năm nay. Hệ thống được cấu thành từ 1,3 triệu linh kiện, mang lại hiệu năng trên mỗi watt cao gấp 10 lần so với chip tiền nhiệm Grace Blackwell. Theo CNBC, đây được xem là bước phát triển đáng kể, khi mức tiêu thụ năng lượng là một trong những vấn đề nan giải đối với việc xây dựng hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Cũng tại sự kiện, ông Huang đã công bố bộ xử lý ngôn ngữ (LPU) Groq 3, chip đầu tiên dùng công nghệ của Groq – startup bán dẫn được công ty thâu tóm với giá 20 tỷ USD cuối năm ngoái. Dự kiến, sản phẩm xuất xưởng vào quý III/2026.

Nvidia Groq 3 có các lõi tối ưu hóa để tăng tốc GPU. Một giá đỡ Groq 3 LPX sẽ chứa 256 LPU, được thiết kế để đặt cạnh hệ thống Vera Rubin dạng khung lớn, có thể tăng hiệu suất token trên mỗi watt của GPU mới lên gấp 35 lần. “Chúng tôi hợp nhất hai bộ xử lý có sự khác biệt rất lớn, một dành cho thông lượng cao, một dành cho độ trễ thấp”, Huang cho biết. “Tất nhiên, điều đó chưa thay đổi thực tế chúng ta cần rất nhiều bộ nhớ. Vì vậy, cách của chúng tôi là bổ sung rất nhiều chip Groq, qua đó giúp mở rộng dung lượng bộ nhớ”.

Cũng tại sự kiện, Nvidia giới thiệu DLSS 5 với mục tiêu mang đến chất lượng hình ảnh chân thực khi trải nghiệm game thông qua sức mạnh AI. Công ty cho biết nó được huấn luyện để “hiểu” các đặc điểm từ hình ảnh game, như nhân vật, chất liệu vải, làn da trong suốt và hệ thống chiếu sáng môi trường bằng cách phân tích một khung hình duy nhất. Sau đó, DLSS 5 tạo ra hình ảnh được nâng cấp độ phân giải, mang đến khả năng kết xuất thần kinh thời gian thực, “truyền tải ánh sáng và vật liệu chân thực như ảnh chụp vào từng pixel”.

DLSS 5 có mặt trên thị trường vào mùa thu năm nay với các đối tác Bethesda, Capcom, Ubisoft và Warner Bros Games. Một số game đầu tiên sẽ được áp dụng công nghệ mới là Assassin’s Creed Shadows, Resident Evil: Requiem, Starfield hay The Elder Scrolls IV: Oblivion Remastered.

Diễn đàn Make in Viet Nam 2025 là diễn đàn chính sách, kết hợp không gian trưng bày hơn 50 sản phẩm công nghệ số do doanh nghiệp Việt phát triển.

Chiều 30/12, Diễn đàn quốc gia phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam (Make in Viet Nam) lần thứ bảy sẽ khai mạc tại Trung tâm hội nghị Vin Palace Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội).

Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, với quy mô 1.500 đại biểu, là đại diện các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức kinh tế, cơ quan ngoại giao và nhà đầu tư nước ngoài.

Song song với các phiên thảo luận, diễn đàn tổ chức không gian trưng bày, trình diễn sản phẩm công nghệ của doanh nghiệp Việt. Khu vực trình diễn tập trung vào sản phẩm công nghệ chiến lược như robot, UAV, nền tảng AI và hơn 50 sản phẩm công nghệ số tiêu biểu. Các gian trải nghiệm được bố trí theo 8 hạng mục để khách tham quan tương tác trực tiếp.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ tổng kết hành trình Make in Viet Nam giai đoạn 2020-2025, đồng thời công bố định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030.

Lễ trao Giải thưởng sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam 2025 cũng diễn ra cùng ngày với hoạt động triển lãm.

Tại họp báo của Bộ Khoa học và Công nghệ sáng 1/12, ông Trương Hữu Chung, Trưởng phòng Xúc tiến thương mại và đầu tư – Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, cho hay chủ đề của diễn đàn năm nay là “Hành trình kiến tạo Make in Viet Nam – Đổi mới sản xuất số, xây dựng Việt Nam số hùng cường, thịnh vượng”.

Ông cho biết diễn đàn sẽ truyền tải các định hướng của Đảng, Nhà nước về phát triển công nghiệp công nghệ số, công nghiệp chiến lược, công nghiệp bán dẫn và ứng dụng AI theo cách tiếp cận của Việt Nam. Mục tiêu là thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khơi dậy năng lực sáng tạo trí tuệ Việt Nam và kết nối cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số để hình thành một hệ sinh thái mạnh, đủ sức dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia.

Trong phần trình diễn “Phát triển nông nghiệp thông minh”, khán giả được chứng kiến cách công nghệ đang thay đổi bộ mặt sản xuất lúa gạo Việt Nam. Tâm điểm là trạm giám sát Rynan InSENTINEL, kết hợp cùng UAV Hera và robot giao hàng tự hành – ba giải pháp tiêu biểu cho nông nghiệp 4.0.

Trạm Rynan sử dụng camera AI và bẫy pheromone để nhận dạng, đếm và phân tích sâu bệnh trực tiếp tại ruộng. Dữ liệu được truyền về ứng dụng di động, giúp nông dân biết chính xác thời điểm cần hoặc không cần phun thuốc, bảo vệ cân bằng sinh thái, giảm chi phí. Ngoài ra, trạm còn đưa thông tin về bản đồ giám sát di trú côn trùng, cho biết các thiên địch tự nhiên, giúp người nông dân bảo vệ mùa màng bằng giải pháp tự nhiên. Khi vụ mùa kết thúc, giống lúa ST25 chất lượng cao được thu hoạch, tượng trưng cho kết quả của sản xuất dựa trên dữ liệu.

Sau đó, UAV Hera đảm nhận việc vận chuyển túi gạo ST25 và trao cho các nhân vật trên sân khấu qua robot tự hành, thể hiện chuỗi nông nghiệp khép kín – từ giám sát, canh tác đến phân phối. Màn trình diễn truyền tải thông điệp: “Công nghệ không chỉ giúp nông nghiệp hiệu quả hơn mà còn bền vững”.

Ứng dụng VNIDCheck sử dụng công nghệ blockchain của 1Matrix. Thông qua nền tảng này, người dùng có thể kiểm tra nguồn gốc, hành trình và tính minh bạch của hàng hóa theo thời gian thực, góp phần nâng cao độ tin cậy trong quản lý và lưu thông sản phẩm.

Song song với UAV, robot giao hàng tự hành được tích hợp trong hệ sinh thái, đảm nhiệm khâu vận chuyển chặng cuối đến tận nơi giao hàng. Robot hoạt động độc lập, di chuyển theo lộ trình định sẵn, giúp giảm phụ thuộc vào nhân lực thủ công.

Sự kết hợp giữa UAV Hera, nền tảng truy xuất blockchain và robot tự hành tạo thành một chuỗi logistics số hóa, hướng tới mục tiêu tăng năng suất lao động, tối ưu vận hành và minh bạch thông tin hàng hóa. Giải pháp cho thấy tiềm năng ứng dụng công nghệ “Make in Vietnam” trong thương mại, logistics và quản trị chuỗi cung ứng.

ChatGPT được xem là trợ lý đắc lực, nhưng nhiều rào cản dữ liệu khiến nó không đảm nhận được tính năng cơ bản là xem đồng hồ.

Khi được hỏi về giờ giấc, ChatGPT thường đưa ra câu trả lời không chính xác, thậm chí thừa nhận không thể làm điều đó.

“Tôi không có quyền truy cập định vị và đồng hồ thời gian thực trên thiết bị của bạn, nên không thể đưa ra giờ giấc chính xác. Nhưng tôi biết chắc chắn hôm nay là ngày 20/11/2025”, ChatGPT đáp trong một cuộc thử nghiệm của The Verge. Phần trả lời chắc chắn thậm chí được in đậm để nhấn mạnh dữ liệu mà AI tin là chính xác.

Đôi khi ChatGPT cũng yêu cầu người dùng nhập tên thành phố hoặc múi giờ cụ thể, nhưng cũng không bảo đảm nó có thể xem giờ chính xác. “Bây giờ là 12h42 ở New York (nếu đồng hồ hệ thống của bạn chính xác)”, ChatGPT trả lời trong thử nghiệm lúc 11h08.

Tình trạng này từ lâu đã được đề cập trên các diễn đàn, một số kêu gọi OpenAI chú ý khắc phục vì sẽ “mang tiếng xấu cho mô hình AI với năng lực suy nghĩ vượt xa bản thân tôi”.

Máy tính và điện thoại có thể xem giờ vì tích hợp những chip bán dẫn chuyên làm nhiệm vụ này. Trong khi đó, AI tạo sinh như ChatGPT, Gemini hay Claude được phát triển vì mục đích hoàn toàn khác. Chúng nhận câu hỏi của người dùng và trả lời bằng dự đoán, dựa hoàn toàn vào dữ liệu huấn luyện.

Những dữ liệu đó không cập nhật liên tục theo thời gian thực, trừ khi mô hình AI tìm kiếm trên Internet để thu thập thông tin cụ thể. “Mô hình ngôn ngữ hoạt động trong không gian riêng. Nó chỉ tham chiếu từ những thứ được nhập vào không gian này”, chuyên gia AI Yervant Kulbashia giải thích. Ông ví tình trạng của ChatGPT giống một người mắc kẹt trên hoang đảo, xung quanh là hàng núi sách nhưng không có chiếc đồng hồ nào.

Pasquale Minervini, nhà nghiên cứu tại Trường Thông tin thuộc Đại học Edinburgh ở Scotland, cho biết ứng dụng ChatGPT trên máy tính của ông có thể cung cấp giờ chính xác do được cấp quyền truy cập đồng hồ và kích hoạt chức năng tìm kiếm. “Nếu không, nó giống một đứa trẻ vừa sinh ra vào thời điểm đó và không biết gì cả”, ông cho hay.

“Mô hình vận hành ChatGPT không tích hợp chức năng xem giờ hiện tại, nên nó cần kích hoạt công cụ tìm kiếm để truy cập dữ liệu mới nhất về thời gian”, phát ngôn viên OpenAI Taya Chistianson cũng giải thích.

Tuy nhiên, Kulbashian nói sẽ phải đánh đổi một số thứ nếu muốn các mô hình ngôn ngữ lớn nắm được thời gian. ChatGPT bị hạn chế về cửa sổ ngữ cảnh, tức giới hạn số lượng thông tin nó có thể ghi nhớ và xử lý trong một lần. Mỗi khi ChatGPT truy cập đồng hồ hệ thống, nó lại bổ sung thông tin vào cửa sổ ngữ cảnh. “Nếu cứ liên tục đưa thêm, các dữ liệu trước đó sẽ mất dần. Cập nhật dữ liệu thời gian liên tục làm nhiễu hệ thống AI, khiến nó bối rối”, ông cho hay.

Người dùng ChatGPT có thể xem giờ bằng cách yêu cầu chatbot tìm thông tin, cũng như dùng mô hình nguồn mở để kết nối ứng dụng AI với dữ liệu bản thân. Dù vậy, yêu cầu mô hình tìm kiếm trên Internet hoặc cho phép chúng tiếp cận dữ liệu cá nhân cũng đi kèm rủi ro, như lẫn những đoạn prompt độc hại được chia sẻ trên mạng.

Minervini, chuyên tìm các điểm mù trong công nghệ AI, cho biết còn nhiều tác vụ liên quan đến thời gian mà ChatGPT chưa thể đáp ứng. Ông từng đưa ảnh đồng hồ cơ khí vào các mô hình hàng đầu thế giới, phát hiện chúng phải chật vật để xác định vị trí kim giờ và kim phút. “Nó cũng gặp khó với những cuốn lịch”, ông nói thêm.

Vấn đề lớn hơn đối với người dùng thông thường là ChatGPT không thể làm rõ hạn chế của chính nó. Nó thực tế không nói dối, mà chỉ chuyên dự đoán những gì người dùng muốn thấy. “Chúng tôi đang tiếp tục hoàn thiện khả năng của ChatGPT”, phát ngôn viên OpenAI khẳng định.

Chỉ sau vài năm triển khai 5G, tốc độ Internet di động của Việt Nam đã tăng hơn sáu lần, Cục trưởng Tần số Lê Văn Tuấn cho biết có bí quyết quan trọng.

Tại Hội nghị ASEAN lần thứ 6 về 5G, chiều 27/10, ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Tần số Vô tuyến điện – Bộ Khoa học và Công nghệ, chia sẻ ba kinh nghiệm giúp Việt Nam nhảy vọt về tốc độ Internet di động.

Ông Tuấn cho biết năm 2019 tốc độ Internet di động của Việt Nam ở mức 26,67 Mbps, đến tháng 9 năm nay lên 159,57 Mbps, xếp thứ 13 thế giới. “Con số này là kết quả của ba quyết sách quan trọng về phát triển mạng 5G”, ông nói.

Theo đó bài học đầu tiên là cung cấp đủ tài nguyên tần số. Những năm gần đây, Việt Nam chủ động mở thêm nhiều khối băng. “Việc cung cấp các khối băng tần mới đã cải thiện đáng kể hiệu suất băng thông rộng di động của Việt Nam”, ông cho biết.

Bài học thứ hai liên quan đến chính sách giá phổ tần – yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ. Theo ông Tuấn, nếu chi phí phổ tần vượt quá 10% doanh thu, nhà mạng buộc phải cắt giảm đầu tư, khiến chất lượng mạng giảm. Nhưng khi chi phí ở mức 5% hoặc thấp hơn, doanh nghiệp có dư địa để đầu tư hạ tầng, từ đó nâng chất lượng dịch vụ.

Bài học kinh nghiệm của Việt Nam là điều chỉnh mức khởi điểm đấu giá tần số để giữ chi phí này ở mức vừa phải. Việt Nam hiện duy trì chi phí phổ tần khoảng 5,6% tổng doanh thu nhà mạng, nằm trong ngưỡng hợp lý sau khi đấu giá, tạo động lực để doanh nghiệp mở rộng mạng lưới và đầu tư công nghệ mới.

Kinh nghiệm thứ ba là chính sách khuyến khích triển khai nhanh 5G. Theo Nghị quyết 193 của Quốc hội, nhà mạng nào xây dựng được 20.000 trạm 5G mới trong năm nay sẽ được hỗ trợ 15% chi phí mua thiết bị, giống như một khoản “thưởng” cho tốc độ triển khai. “Chính sách này khuyến khích nhà mạng mở rộng nhanh mạng 5G, góp phần vào thứ hạng ấn tượng của Việt Nam trong bảng xếp hạng về băng thông di động”, Cục trưởng Tần số nhận định.

Việt Nam đặt mục tiêu đến cuối năm 2025, số trạm 5G sẽ bằng 50% số trạm 4G hiện có, và vùng phủ 5G đạt 90% dân số. Chia sẻ với các đại biểu quốc tế, ông Tuấn cho rằng, các nước ASEAN nên xem xét áp dụng mức chi phí phổ tần hợp lý, khoảng 5-7% doanh thu nhà mạng, cùng các chính sách khuyến khích triển khai sớm để đẩy nhanh tốc độ phát triển 5G.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy cho rằng, những kết quả Việt Nam đạt được về tốc độ Internet di động, phản ánh “nỗ lực không ngừng phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa 5G”.

Theo ông, song song với 5G, Việt Nam đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo. Bởi, “sự kết hợp giữa 5G và AI sẽ mở ra nhiều bước đột phá quan trọng trong các lĩnh vực như công nghiệp thông minh, đô thị thông minh, giáo dục, y tế và bảo vệ môi trường”.

Từ góc nhìn quốc tế, Tiến sĩ Masanori Kondo, Tổng thư ký Cộng đồng Viễn thông châu Á – Thái Bình Dương (APT), đồng tình với quan điểm của Cục trưởng Lê Văn Tuấn về tác động của chi phí phổ tần đối với tốc độ triển khai mạng 5G.

“Chi phí phổ tần cao ảnh hưởng tiêu cực đến phạm vi phủ sóng và tốc độ mạng, gây trở ngại cho việc áp dụng rộng rãi”, ông nhận định. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch lớn về tiến độ triển khai 5G tại các quốc gia trong khu vực. Do đó, Tổng thư ký APT đề xuất các nước ASEAN xây dựng chính sách phổ tần hài hòa, tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư và đổi mới công nghệ.

Theo dự báo của Qualcomm, mức sử dụng dữ liệu di động toàn cầu sẽ tăng gấp 4 lần chỉ trong vòng 5 năm tới. Một trong những yếu tố chính thúc đẩy gia tăng tiêu dùng dữ liệu di động là mạng 5G băng thông rộng. Không chỉ vậy, theo bà Nies Puwati, Giám đốc cấp cao phụ trách các vấn đề chính phủ khu vực Đông Nam Á của Qualcomm, lưu lượng Internet toàn cầu có thể tăng gấp 5 đến 9 lần trong thập kỷ tới, với 1/3 tổng lưu lượng đến từ trí tuệ nhân tạo.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị ASEAN lần thứ 6 về 5G là diễn đàn hợp tác quốc tế quan trọng, nơi các quốc gia cùng chia sẻ tầm nhìn, chiến lược và các mô hình hợp tác, đồng thời thảo luận các chính sách, tiêu chuẩn và giải pháp thực tiễn nhằm thúc đẩy sự phát triển của mạng 5G, AI và các công nghệ mới nổi khác.

Hội nghị ASEAN lần thứ 6 về 5G tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2025. Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức từ ngày 27 đến 29/10, tập trung thảo luận các chiến lược, chính sách và khuôn khổ pháp lý, bảo đảm việc phát triển, quản trị AI theo hướng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm.

Tổng hợp

Meta Superintelligence Labs, bộ phận “siêu trí tuệ AI” mới thành lập tháng 6 và do tỷ phú 28 tuổi Alexandr Wang dẫn dắt, sa thải hơn 600 người.

“Bằng cách giảm quy mô nhóm, chúng ta sẽ không cần quá nhiều cuộc thảo luận trước khi ra quyết định. Mỗi người sẽ có trách nhiệm hơn, có phạm vi, tác động lớn hơn”, Alexandr Wang, Giám đốc AI của Meta phụ trách Superintelligence Labs (MSL), gửi thông báo đến nhân viên ngày 22/10 và được Business Insider thu thập.

Một phát ngôn viên Meta sau đó xác nhận 600 nhân viên bộ phận MLS đã được cho nghỉ việc, nhưng không bình luận thêm. Wang cũng cho biết những người bị ảnh hưởng đã được thông báo từ trước.

Việc tái cấu trúc diễn ra trong bối cảnh Meta tinh chỉnh tổ chức AI rộng lớn hơn, quy tụ các nhóm về sản phẩm, nghiên cứu, cơ sở hạ tầng, bộ phận Nghiên cứu trí tuệ nhân tạo cơ bản FAIR do giáo sư Yann LeCun đứng đầu, cùng TBD – nhóm “ưu tú” có nhiệm vụ phát triển những mô hình AI thế hệ tiếp theo.

Tuy nhiên, việc MSL cắt giảm 600 nhân viên chỉ sau bốn tháng bị đánh giá bất thường. Bộ phận được CEO Mark Zuckerberg trực tiếp tuyển dụng nhân sự và thành lập vào tháng 6, đặt tham vọng phát triển “siêu trí tuệ cá nhân” – thuật ngữ ông dùng để mô tả các hệ thống AI có thể vượt qua khả năng của con người. Wang, nhà đồng sáng lập Scale AI, là một trong những nhân tài do Zuckerberg lôi kéo về thông qua việc chi 14,3 tỷ USD để mua 49% cổ phần của startup này.

Sau khi thành lập, MLS nhanh chóng trở thành một trong những bộ phận nhận các khoản đầu tư quan trọng và tốn kém nhất của Meta. Những tháng qua, công ty chi hàng trăm triệu USD để tuyển dụng kỹ sư và nhà nghiên cứu từ OpenAI, Google DeepMind, Apple và các startup AI. Dù vậy, một số nhân viên cho biết sự ra đời của MLS cũng gây mâu thuẫn nội bộ, với nhiệm vụ chồng chéo và liên tục thay đổi, khiến nhiều người căng thẳng và nghỉ việc sớm.

Theo CNBC, động thái của Meta “là ví dụ mới nhất cho thấy việc sa thải ở lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đã trở thành xu hướng tương tự việc định giá hoặc mua lại các doanh nghiệp AI vốn đang được định giá cao ngất ngưởng”.

Một số chuyên gia khác nhận định việc Meta cắt giảm nhân sự AI cho thấy một lượng lao động đang bị chính AI thay thế. “Khi các công ty công nghệ lớn tiếp tục chuyển hướng tăng trưởng và lấy AI làm trung tâm, họ sẽ loại bỏ những yếu tố kéo lùi doanh thu hoặc không cốt lõi, dù là thoái vốn, đóng cửa hay tái cấu trúc”, bà Malinda Gentry của EY-Parthenon Americas nói. “Những điều chỉnh đang diễn ra được thúc đẩy bởi tốc độ phát triển nhanh chóng của AI”.

Tuy vậy, các chuyên gia khác cho rằng việc sa thải “không phản ánh toàn bộ câu chuyện”, bởi sau mỗi thông báo cắt giảm nhân sự lại có đợt tuyển dụng mới. Các tập đoàn công nghệ lớn vẫn chạy đua tìm kiếm nhân tài trong lĩnh vực học máy, khoa học dữ liệu và an toàn AI vốn đang rất khan hiếm.

“Xu hướng cắt giảm lao động vẫn diễn ra, nhưng cân bằng với khả năng tiếp tục phát triển và thu hút nhân tài, bất kể nhân tài đó được tuyển dụng, tiếp nhận hay hợp tác trong hệ sinh thái”, nhà phân tích JP Gownder, Phó chủ tịch Forrester, nói với CNBC.

Theo Business Insider, CNBC

Em bé chạy trốn khủng long, mèo đứng hai chân nhảy múa, cảnh sát bắt giữ mì ống phô mai – những video kỳ quái đang xuất hiện khắp mạng xã hội nhờ AI.

Theo CNN, các công ty công nghệ lớn muốn làm sinh động mạng xã hội bằng trí tuệ nhân tạo, nhưng mọi thứ dường như trở nên hỗn loạn khi AI dần thay thế nội dung của con người. Mạng xã hội, vốn được thiết kế để kết nối người thân, bạn bè, đối tác… nhưng giờ bị AI lấn át, trở thành thiên đường của hình ảnh phi thực tế và kỳ quặc.

Công cụ Sora 2 của OpenAI, ra ngày 30/9, là “tay chơi” mới nhất trong cuộc đua đưa trí tuệ nhân tạo vào mạng xã hội. Cũng trong tháng 9, Meta giới thiệu nền tảng video AI ngắn Vibes tương tự TikTok. Tháng 5, TikTok phát hành AI Alive, công cụ biến ảnh tĩnh thành video bằng một lệnh đơn giản. Những động thái này là một phần của cuộc đua đầy rủi ro, có thể định hình kỷ nguyên tiếp theo của mạng xã hội. Việc chiến thắng được đánh giá đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các gã khổng lồ công nghệ nỗ lực tìm cách kiếm tiền từ AI, nhưng cũng đặt ra những vấn đề liên quan đến tính chân thực và kết nối.

Tuần trước, hình ảnh bé gái 12 tuổi lái xe gây sốt trên các mạng xã hội. Bài đăng cho biết, bé muốn chữa bệnh cho con chó của mình nên cố gắng lái đến phòng khám thú y và bị cảnh sát giữ lại. Con chó sau đó cũng được cứu chữa. Rất nhiều bình luận bày tỏ sự ngưỡng mộ về tình cảm giữa bé gái và thú cưng. Tuy nhiên, khi xem kỹ hơn, có thể thấy một số điểm lạ như vô lăng nằm bên phải và xe không có bảng điều khiển.

Theo Time, đây là một ví dụ về slop – nội dung chất lượng thấp do AI tạo ra để tối đa hóa lượng tương tác trên mạng xã hội, lọt vào bảng tin của người dùng và không dễ phân biệt thật giả.

Kashyap Rajesh, Phó chủ tịch Encode – tổ chức thanh thiếu niên về phát triển AI, lo ngại nội dung AI như thật sẽ tác động đến sự hiểu biết chung về thế giới thực. “Chúng đang biến nhiều bảng tin thành không gian ồn ào, thiếu tin cậy, nơi mọi khoảnh khắc xúc động đều trở nên đáng ngờ”, Rajesh nói. “Điều này mang đến sự hoang mang trong mỗi người, giết chết tính tự nhiên và kỳ diệu của mạng xã hội”.

Adam Nemeroff, chuyên gia công nghệ tại Đại học Quinnipiac, cho rằng Meta đang lên kế hoạch để về lâu dài, nội dung do Vibes tạo ra sẽ cùng tồn tại với các video do con người thực hiện trên bảng tin của người dùng. “Tôi nghĩ điều đó sẽ diễn ra vì Meta hoạt động trong lĩnh vực cần thu hút sự chú ý”, ông nói với CBS News. “Kiểu nội dung đó có thể khiến bạn phân tâm khỏi những nguồn thông tin đáng tin cậy hoặc chất lượng hơn”.

Trong khi đó, công cụ Sora 2 cũng được đánh giá tạo video “thật” hơn nhiều so với phiên bản đầu, “tuân thủ định luật vật lý tốt hơn, giúp hình ảnh chân thực hơn”.

Theo nghiên cứu của Janis Keuper, chuyên gia tại Đại học Offenburg cùng vợ, Margret Keuper, nhà nghiên cứu tại Đại học Mannheim, đăng trên cơ sở dữ liệu arXiv tháng 9, các công cụ phát hiện deepfake hiện nay gần như vô dụng. “Rất khó lọc nội dung AI”, Keuper nói. “Việc này khó với văn bản, và giờ đây phát hiện hình ảnh cũng không dễ dàng khi các trình tạo ảnh ngày càng tốt hơn”.

Để giúp người dùng không nhầm lẫn, video Sora được đánh dấu bằng watermark và siêu dữ liệu C2PA – chữ ký kỹ thuật số biểu thị nguồn gốc video. Meta cũng cho biết nội dung tạo bằng công cụ AI của mình đều có “watermark ẩn” giúp hệ thống kiểm soát nội dung độc hại, đồng thời được dán nhãn AI.

Hai công ty đều tuyên bố không đặt mục tiêu khiến người dùng “nghiện” cuộn trang. Người phát ngôn của Meta nói với CBS News rằng họ muốn Vibes sẽ giảm rào cản trong việc thể hiện sự sáng tạo, trao quyền cho người dùng tạo nội dung bằng AI.

Tuy nhiên, điều này khiến mạng xã hội dần mất sự kết nối tự nhiên. Chính CEO Meta Mark Zuckerberg cũng dự đoán trong tương lai, con người “sẽ có số bạn AI nhiều hơn bạn thật”. Bên cạnh trở thành “bạn thân” của người dùng, chatbot sẽ thực hiện giao dịch mua hàng, hỗ trợ giải đáp thắc mắc… Ông cho rằng bạn bè AI sẽ không thay thế hoàn toàn kết nối ngoài đời thực, nhưng đa số người dùng rồi sẽ sớm chia sẻ những suy nghĩ thầm kín của bản thân cho AI nhiều hơn với bạn bè của họ.

Tổng hợp

Các chuyên gia sẽ hiến kế phát triển nguồn nhân lực số, đặc biệt trong lĩnh vực AI, bán dẫn, tại Diễn đàn Quốc tế về Phát triển nguồn nhân lực số, ngày 28/10.

Diễn đàn do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì tổ chức, trong khuôn khổ Tuần lễ số Quốc tế Việt Nam 2025, diễn ra tại Ninh Bình, nhằm trao đổi về phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao. Sự kiện sẽ có sự tham dự của đại diện Bộ, ngành, địa phương, các viện nghiên cứu, trường đại học, trường liên cấp và doanh nghiệp công nghệ. Diễn đàn được kỳ vọng là nơi chia sẻ kinh nghiệm, mô hình đào tạo và thảo luận chính sách nhằm bảo đảm nguồn nhân lực phục vụ phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Theo ban tổ chức, một trong những mục tiêu quan trọng của tọa đàm là định hình chiến lược phát triển nhân lực số Việt Nam thông qua hợp tác quốc tế, gắn với mục tiêu chuyển đổi số và hội nhập toàn cầu.

“Chương trình sẽ tập trung vào việc tiếp cận xu hướng quốc tế về kỹ năng số, giáo dục đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái nhân lực bền vững”, đại diện ban tổ chức cho biết.

Song song với các chủ đề thảo luận, sự kiện cũng là nơi giới thiệu các sáng kiến, giải pháp công nghệ trong phát triển kỹ năng số và giáo dục thông minh, thông qua nghiên cứu tình huống và ứng dụng thực tiễn tại Việt Nam. Các mô hình giáo dục đại học tiên tiến, cơ chế gắn kết giữa nhà trường – doanh nghiệp – chính phủ, sẽ được đưa ra thảo luận, qua đó đề xuất khuyến nghị chính sách và cơ chế hợp tác quốc tế hướng tới phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao, toàn diện và bền vững.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đại diện nhiều tổ chức quốc tế, đại sứ quán, doanh nghiệp và hiệp hội công nghệ nước ngoài sẽ tham dự và trình bày các bài tham luận. Trong số này ông Klaus Wehage – Nhà giáo dục toàn cầu về tăng trưởng và đổi mới sáng tạo đến từ Mỹ sẽ nói về tầm nhìn về tương lai của nguồn nhân lực số. Đại diện Huawei chia sẻ về các giải pháp công nghệ giáo dục, công cụ và nền tảng thông minh hỗ trợ phát triển nhân tài số.

Tại diễn đàn, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông sẽ chia sẻ về định hướng chiến lược phát triển nguồn nhân lực số Việt Nam thông qua hợp tác quốc tế. Đại diện Intel Việt Nam chia sẻ về nghiên cứu tình huống toàn cầu và ứng dụng tại Việt Nam trong nâng cao kỹ năng số và trao quyền cho cộng đồng thông qua trí tuệ nhân tạo.

Một nội dung quan trọng tọa đàm là việc hợp tác khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực kỹ năng số và an ninh mạng, với trọng tâm là hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc. Dự kiến, đại diện từ LetuinEdu của Hàn Quốc sẽ chia sẻ về nhu cầu nhân lực bán dẫn của Việt Nam và hợp tác đào tạo Hàn Quốc – Việt Nam trong khuôn khổ diễn đàn.

Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam (Vietnam International Digital Week – VIDW), là diễn đàn quốc tế thường niên do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì tổ chức, nhằm thúc đẩy hợp tác, kết nối giữa cơ quan Chính phủ các nước, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ số.

Sự kiện được tổ chức lần đầu năm 2022 tại Hà Nội, tiếp tục duy trì vào các năm 2023, 2024 tại Quảng Ninh.

Năm 2025 Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp với UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức sự kiện tại tỉnh Ninh Bình từ ngày 27 đến 29/10, gồm phiên bàn tròn cấp Bộ trưởng và sáu chuyên đề dưới dạng hội nghị, hội thảo, diễn đàn hợp tác quốc tế và trình diễn công nghệ.

Các nhà nghiên cứu phát hiện sử dụng kỹ thuật phun lưu huỳnh vào khí quyển để che bớt ánh sáng Mặt Trời có thể gây rối loạn những hệ thống tự nhiên trên Trái Đất.

Theo Space, một số người cho rằng rải các hạt lưu huỳnh siêu nhỏ vào khí quyển Trái Đất là một giải pháp đơn giản để giảm lượng ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống mặt đất, qua đó làm mát hành tinh. Giải pháp làm mát này có thể tạm thời bù trừ những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, nhưng nghiên cứu mới công bố hôm 21/10 trên tạp chí Scientific Reports chỉ ra hoạt động can thiệp như vậy có thể gây ra nhiều tác động phụ không mong muốn so với dự định ban đầu.

Ý tưởng sử dụng địa kỹ thuật (thay đổi khí hậu bằng cách phun lưu huỳnh vào tầng bình lưu) dựa trên cơ sở là hiện tượng tự nhiên. Vụ phun trào núi lửa Pinatubo ở Philippines năm 1991 phun gần 20 triệu tấn lưu huỳnh dioxide vào tầng bình lưu, lớp khí quyển Trái Đất ở độ cao 12-50 km. Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ, sự hiện diện của các hạt lưu huỳnh trong khí quyển dẫn đến nhiệt độ trung bình toàn cầu giảm khoảng 0,5 độ. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Đại học Columbia, sự kiện cũng làm gián đoạn hệ thống gió mùa Ấn Độ, gây ra hạn hán trên khắp Nam Á. Dù lưu huỳnh làm mát bề mặt Trái Đất, nó vẫn làm ấm tầng bình lưu, đẩy nhanh quá trình phá hủy tầng ozone.

Faye McNeill, nhà hóa học khí quyển tại Trường Khí hậu thuộc Đại học Columbia và đồng nghiệp sử dụng các mô hình máy tính phức tạp để hiểu tác động của những biện pháp can thiệp địa kỹ thuật. Họ nhận thấy nếu hạt hóa chất địa kỹ thuật tích tụ quanh xích đạo, chúng có khả năng làm gián đoạn mô hình tuần hoàn khí quyển toàn cầu và thay đổi cách nhiệt lượng phân phối quanh hành tinh. Mặt khác, sự tích tụ của những hạt này quanh vùng cực có thể làm rối loạn hệ thống gió mùa nhiệt đới.

Ngoài ra, khi hạt lưu huỳnh rơi xuống Trái Đất do lực hấp dẫn của hành tinh, chúng có khả năng phản ứng với nước mưa, tạo thành mưa axit gây hại cho đất. Nhóm nghiên cứu cũng xem xét một số lựa chọn thay thế lưu huỳnh nhưng phát hiện mỗi loại hợp chất hóa học được xem xét đều có vấn đề.

Ví dụ, kim cương, zirconia và rutile titania quá hiếm và đắt đỏ. Lựa chọn thay thế khác như canxi carbonate và nhôm alpha, khá dồi dào nhưng khó phân tán đều trong khí quyển do khuynh hướng tạo thành cục. Kết quả là những hóa chất này không có mang lại hiệu quả như lưu huỳnh.

Robot, trợ lý ảo, UAV là ba trong số sáu sản phẩm công nghệ chiến lược được Bộ Khoa học và Công nghệ lấy ý kiến và đề xuất triển khai năm 2025.

Sáu sản phẩm chiến lược này bao gồm mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; camera AI xử lý tại biên; robot di động tự hành; thiết bị và hệ thống mạng di động 5G; hạ tầng blockchain và các lớp ứng dụng truy xuất nguồn gốc, tài sản mã hoá; thiết bị bay không người lái (UAV).

Đây là nội dung chính của dự thảo Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai năm 2025, đang được Bộ Khoa học và Công nghệ lấy ý kiến, trước khi hoàn thiện trình Thủ tướng.

Bộ khuyến khích các đơn vị, cơ quan nghiên cứu gửi ý kiến bằng văn bản về dự thảo để tổng hợp trước ngày 26/10.

Chương trình nhằm phát triển năng lực quốc gia về nghiên cứu, làm chủ, thiết kế, chế tạo và thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược, hình thành các ngành công nghiệp nền tảng có năng lực cạnh tranh quốc tế. Thông qua 6 sản phẩm công nghệ chiến lược, Việt Nam muốn thúc đẩy nội địa hóa và bảo đảm chủ quyền công nghệ quốc gia.

Mục tiêu đến năm 2027 sẽ hình thành năng lực nền tảng quốc gia về các công nghệ lõi thuộc sáu nhóm sản phẩm, đạt mức độ tự chủ công nghệ 60-70%. Đến 2030, Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ tối thiểu 80% công nghệ lõi, sở hữu năng lực R&D, thiết kế, chế tạo và sản xuất quy mô công nghiệp, tiến tới tự chủ công nghệ, thay thế nhập khẩu và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Khi đó, Việt Nam kỳ vọng hình thành những ngành công nghiệp công nghệ chiến lược có năng lực cạnh tranh quốc tế về AI, viễn thông, robot, UAV, blockchain và thiết bị thông minh, với tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ đạt chuẩn quốc tế, trong đó ít nhất ba doanh nghiệp quy mô trên một tỷ USD.

Để hiện thực hóa, dự thảo nêu nhiều hướng triển khai, như tăng cường năng lực nghiên cứu, phát triển hạ tầng dùng chung và nguồn nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ sản xuất, nội địa hóa và hình thành chuỗi giá trị, thúc đẩy thương mại hóa và phát triển thị trường. Dự thảo cũng nhắc đến việc hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế sandbox chính sách, đồng thời khuyến khích hợp tác công – tư trong đầu tư hạ tầng thử nghiệm, nghiên cứu, sản xuất và chuyển giao công nghệ.

Các sản phẩm đề cập trong dự thảo rút gọn từ danh mục 35 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên, được Thủ tướng ký ban hành hồi tháng 6. Trước đó, khái niệm “công nghệ chiến lược” được nêu lần đầu trong Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, sau đó được thể chế hóa trong Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Nguyễn Phú Hùng, Vụ trưởng Khoa học, kỹ thuật và công nghệ, công nghệ chiến lược là những công nghệ lõi có vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh, tạo đột phá phát triển kinh tế và nâng cao vị thế quốc gia. Khảo sát của Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong nước đã “bước đầu tham gia cuộc chơi”, tạo ra sản phẩm như robot, chip bán dẫn, UAV. Vụ Khoa học, kỹ thuật và công nghệ đánh giá đây là tín hiệu tích cực, mở ra khả năng giải quyết các bài toán lớn.